चितवन / नेपालको प्रमुख पर्यटन गन्तव्य तथा दुर्लभ एकसिंगे गैँडाको मुख्य बासस्थानका रूपमा रहेको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र आसपासको राष्ट्रिय वन क्षेत्रमा गैँडा संरक्षणमा नयाँ चुनौती थपिएको छ। गत आर्थिक वर्षको असार मसान्तसम्मको अवधिमा निकुञ्ज र वन क्षेत्र गरी कुल २२ वटा अमूल्य गैँडाहरूको मृत्यु भएको निकुञ्ज प्रशासनले जनाएको छ। जसमध्ये चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको कोर क्षेत्रभित्र २० वटा र जिल्लाको राष्ट्रिय वन क्षेत्रमा दुई वटा गैँडा मरेका हुन्।
निकुञ्जका सूचना अधिकारी अविनाश थापामगरका अनुसार मृत २२ गैँडाहरूमध्ये दुई वटा गैँडाको मृत्यु मानवनिर्मित लापरवाहीका कारण करेन्ट लागेर भएको हो भने बाँकी २० वटा गैँडाहरू प्राकृतिक वा जैविक कारणले मरेका हुन्। करेन्ट लागेर मर्ने गैँडाहरूमध्ये एक चितवनको माडीस्थित मध्यवर्ती क्षेत्रमा र अर्को नवलपरासी (सुस्तापूर्व) को लोकाहा खोला नजिकै राष्ट्रिय वन क्षेत्रमा फेला परेका थिए।
प्राकृतिक कारणले मर्ने गैँडाहरूको मृत्युको मुख्य कारणहरूमा वर्षायाममा नदी किनारको दलदलमा फस्नु, घाँसे मैदानमा चरनका क्रममा एकापसमा जुध्नु, साना बच्चाहरूलाई बाघले खाएर मार्नु, तथा उमेर पुगेर बुढो हुनु जस्ता कारणहरू रहेको सूचना अधिकारी थापामगरले विस्तृत जानकारी दिनुभयो। यो संख्या अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को तुलनामा केही कम हो, जतिबेला ३० वटा गैँडाहरू पूर्ण रूपमा प्राकृतिक कारणले मरेका थिए, जसमा दुई वटा राष्ट्रिय वन क्षेत्रमा र बाँकी निकुञ्ज एवं मध्यवर्ती क्षेत्रमा फेला परेका थिए। सन् २०२१ मा गरिएको पछिल्लो राष्ट्रिय गैँडा गणनाअनुसार चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा ६९४ वटा वयस्क एकसिङ्गे गैँडाहरू रहेको आधिकारिक तथ्याङ्क छ।