चितवन / चितवन जिल्लाका विभिन्न सरकारी तथा निजी अस्पतालहरूमा उपचारका लागि आएका बिरामीहरूमध्ये ठूलो संख्यामा स्क्रब टाइफसको सङ्क्रमण फेला परेको छ। जनस्वास्थ्य कार्यालय चितवनले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार गत आर्थिक वर्षको अवधिमा जिल्लाका अस्पतालहरूमा उपचारार्थ आएका बिरामीहरूमध्ये कुल ११ हजार ४१९ जनाको विशेष प्रयोगशाला परीक्षण गर्दा ८९३ जनामा स्क्रब टाइफसको सङ्क्रमण पुष्टि भएको हो। कार्यालयका अनुसार यो रोगको सङ्क्रमणका कारण समीक्षा अवधिमा एक जना बिरामीको ज्यान समेत गइसकेको छ। यो संख्या अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को तुलनामा केही कम हो, जतिबेला ७ हजार ९५ जनाको परीक्षण गर्दा १ हजार ५५ जनामा यो रोगको सङ्क्रमण देखिएको थियो।

जनस्वास्थ्य कार्यालय चितवनका किट नियन्त्रक राम केसीका अनुसार कुल सङ्क्रमितहरूमध्ये ६२१ जना बिरामीहरू चितवन जिल्लाकै स्थायी बासिन्दा रहेका छन् भने बाँकी अन्य छिमेकी जिल्लाबाट उपचारका लागि आएका हुन्। चितवन जिल्लाभित्र फेला परेका सङ्क्रमितहरूको पालिकागत विवरण अनुसार सबैभन्दा बढी रत्ननगर नगरपालिकामा २४६ जनामा यो रोग देखिएको छ। यसैगरी खैरहनी नगरपालिकामा ११७ जना, भरतपुर महानगरपालिकामा ९० जना, राप्ती नगरपालिकामा ८२ जना र कालिका नगरपालिकामा ६९ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि भएको छ। जिल्लाको चेपाङ बाहुल्य क्षेत्र इच्छाकामना गाउँपालिकामा १० जना र माडी नगरपालिकामा ७ जना बिरामीमा यो रोगको सङ्क्रमण फेला परेको किट नियन्त्रक केसीले विस्तृत जानकारी दिनुभयो।

चिकित्सकहरूका अनुसार स्क्रब टाइफस रोग खासगरी मुसाको कानमा वा अन्य जीवजन्तुको शरीरमा बस्ने सङ्क्रमित सूक्ष्म किर्ना (माइट) ले मानिसलाई टोकेपछि सर्ने गर्दछ। यस रोगबाट सङ्क्रमित भएपछि मानिसमा अचानक उच्च ज्वरो आउने, आँखाहरू रातो हुने, लगातार खोकी लाग्ने, बान्ता हुने, पेट दुख्ने र पखाला चल्ने जस्ता प्राथमिक लक्षणहरू देखिन्छन्। रोग बढ्दै जाँदा बिरामीलाई श्वास फेर्न गम्भीर समस्या हुने, धेरै टाउको दुख्ने, जोर्नी तथा मांसपेशीहरू दुख्ने, शरीरमा स-साना बिमिराहरू देखिने र किर्नाले टोकेको ठाउँमा कहिलेकाहीँ कालो दाग बस्ने जस्ता कडा लक्षणहरू देखा पर्छन्।

यो घातक रोगको सङ्क्रमणबाट बच्नका लागि जनस्वास्थ्य कार्यालयले सर्वसाधारणमा विशेष सतर्कता अपनाउन अपिल गरेको छ। किट नियन्त्रक केसीका अनुसार यस रोगबाट बच्नका लागि खेतबारी, झाडी वा वनजङ्गलमा काम गर्न जाँदा अनिवार्य रूपमा शरीर पूरै ढाकिने लामो बाहुला भएको कपडा र उपयुक्त जुत्ता लगाउनुपर्छ। यस्तै शरीरको खुला रहने भागमा कीटनाशक मलम को प्रयोग गर्ने, घर र विद्यालय वरपरका खेताबारी तथा आँगनमा घाँस धेरै बढ्न नदिई वातावरण सधैँ सफा राख्नुपर्छ। यो रोग फैलाउने मुख्य कारक मुसा भएकाले घरगोठमा मुसा नियन्त्रणका लागि अन्न भण्डारण प्रणालीलाई उपयुक्त र सुरक्षित बनाउनु नै यसबाट बच्ने सर्वोत्तम उपाय हो।