काक्रेविहार (सुर्खेत) / कर्णाली प्रदेशको राजधानीसमेत रहेको सुर्खेतको वीरेन्द्रनगर नगरपालिकाले चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ लाई औपचारिक रूपमा ‘शैक्षिक सुधार वर्ष’ घोषणा गरेको छ। नगरभित्रको विद्यालय शिक्षामा आमूल र गुणात्मक रूपान्तरण ल्याउने उद्देश्यका साथ नगरपालिकाले ऐतिहासिक एवं नवप्रवर्तनात्मक सुधारका कार्यक्रमहरू कार्यान्वयनमा ल्याएको हो। नगरप्रमुख मोहनमाया ढकालका अनुसार वीरेन्द्रनगरलाई मुलुककै एक उत्कृष्ट शैक्षिक केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्न विद्यालय शिक्षामा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) को प्रयोग, डिजिटल शिक्षक बैंकको स्थापना, स्टिम (STEM: विज्ञान, प्रविधि, इन्जिनियरिङ र गणित) शिक्षाको प्रवर्धन, प्रधानाध्यापकहरूसँग कार्यसम्पादन करार तथा उच्च शिक्षाका लागि दुई करोड रुपियाँ बराबरको विशाल छात्रवृत्ति कोष सञ्चालन जस्ता रूपान्तरणकारी कार्यक्रमहरू अघि सारिएका छन्। माध्यमिक तहसम्म झन्डै ८० हजार विद्यार्थी अध्ययनरत रहेको यस नगरपालिकाले अघि सारेका कतिपय विशेष कार्यक्रमहरूमा वीरेन्द्रनगरका मात्र नभई कर्णाली प्रदेशका १० वटै जिल्लाका विद्यार्थीहरू समेत सहभागी हुन सक्ने फराकिलो व्यवस्था गरिएको छ।

नगरपालिकाले दूरगामी सोचका साथ सार्वजनिक गरेको नीति तथा कार्यक्रममा वीरेन्द्रनगरलाई मोडल शैक्षिक केन्द्र बनाउने लक्ष्यसहित १० वर्षे शिक्षा क्षेत्र योजना स्वीकृत गरी क्रमिक रूपमा बजेट विनियोजन गर्न थालेको छ। सिकाइको जगलाई बलियो बनाउन भौतिक पूर्वाधार तथा आधुनिक शिक्षण–सिकाइ मापदण्डका आधारमा प्रारम्भिक बालविकास (ECD) कक्षाहरूको व्यवस्थापन र सुदृढीकरण गरिनेछ। सामुदायिक विद्यालयहरूमा बर्सौंदेखि कायम रहेको विषयगत शिक्षकको चरम अभावलाई सदाका लागि अन्त्य गर्न यसै वर्ष ‘डिजिटल शिक्षक बैंक’ स्थापना गर्ने नीति लिइएको छ, जसको माध्यमबाट रिक्त पदहरूमा पूर्ण रूपमा योग्य र दक्ष शिक्षकहरू मात्र पारदर्शी ढंगले छनोट गरिनेछ। विशेष गरी अङ्ग्रेजी, गणित र विज्ञान विषयका शिक्षक अभावलाई न्यूनीकरण गर्न नगरस्तरीय सिकाइ सहजीकरण केन्द्रलाई थप आधुनिक, प्रविधिमैत्री र प्रभावकारी बनाउने नगरपालिकाको ठोस योजना रहेको छ।

उच्च शिक्षा अध्ययनको चाहना भएर पनि आर्थिक अभाव झेलिरहेका जेहेन्दार विद्यार्थीहरूका लागि नगरपालिकाले मध्यपश्चिम विश्वविद्यालयसँगको रणनीतिक सहकार्यमा दुई करोड रुपियाँ बराबरको एक स्थायी छात्रवृत्ति कोष स्थापना गरेको छ। यसका साथै, समाजमा ओझेलमा परेका र विशेष ध्यान दिनुपर्ने अटिजम भएका बालबालिकाहरूका लागि प्रारम्भिक सिकाइ केन्द्र स्थापना गर्ने संवेदनशील योजना पनि नगरपालिकाले अघि सारेको छ। आधारभूत र माध्यमिक शिक्षामा सीमान्तकृत तथा लक्षित वर्गका विद्यार्थीहरूको पहुँच सुनिश्चित गर्न ‘म बनाउँछु, मेरो नगर शिक्षा विकास कोष’ मा जम्मा भएको रकम पूर्ण रूपमा परिचालन गरी अधिकतम विद्यार्थीहरूलाई छात्रवृत्ति उपलब्ध गराइनेछ। शिक्षाको गुणस्तर सुधारका लागि अब केवल लगानी मात्र नभई जवाफदेहितालाई पनि सँगसँगै लगिनेछ, जसका लागि प्रधानाध्यापक र शिक्षकहरूसँग प्रत्यक्ष कार्यसम्पादन करार सम्झौता गरिनेछ। विद्यालयको वार्षिक परीक्षा नतिजाको कडा अडिट र स्तरीकरण गरी सोही प्राप्त उपलब्धिका आधारमा सामुदायिक विद्यालयहरूमा थप सरकारी लगानी बढाउने कडा नीति नगरपालिकाले अख्तियार गरेको छ।

सामुदायिक विद्यालयहरूको प्राज्ञिक धरातल बलियो बनाउन नगरपालिकाले मध्यपश्चिम विश्वविद्यालय र सुर्खेत बहुमुखी क्याम्पससँग संस्थागत सहकार्य गर्ने भएको छ, जसअन्तर्गत शिक्षक मेन्टरिङ, प्रधानाध्यापक, शिक्षक तथा विद्यालय कर्मचारीहरूको समसामयिक क्षमता विकासका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरिनेछन्। शिक्षाको गुणस्तर अभिवृद्धिमा रैथाने अनुभवलाई समेट्न निवृत्त शिक्षक तथा सरकारी कर्मचारीहरू सम्मिलित एक उच्चस्तरीय ‘वीरेन्द्रनगर थिङ्क ट्याङ्क’ (विज्ञ समूह) स्थापना गरिनेछ, जसले शैक्षिक नीति, योजना र सुधारका विषयमा नगरपालिकालाई निरन्तर परामर्श तथा प्राविधिक सहयोग प्रदान गर्नेछ। अङ्ग्रेजी माध्यमबाट पठनपाठन गराउने शिक्षकहरूको भाषिक तथा शिक्षण क्षमता विकासका लागि विशेष तालिम सञ्चालन गरिनेछ भने यस अभियानमा सहयोग गर्न इच्छुक गैरसरकारी संस्था तथा निजी शैक्षिक संस्थाहरूसँग समेत साझेदारी गरिनेछ। शैक्षिक सुधारको प्रत्यक्ष अनुगमन गर्न र विद्यार्थीहरूको वास्तविक समस्या बुझ्न नगरप्रमुख स्वयं निरन्तर कक्षाकोठामा पुगेर विद्यार्थीहरूसँग प्रत्यक्ष संवाद र अन्तक्र्रिया गर्ने ‘कक्षाकोठामा नगरप्रमुख’ जस्तो मौलिक कार्यक्रमसमेत चालु आवको बजेटमा समावेश गरिएको छ, जसले वीरेन्द्रनगरको शैक्षिक इतिहासमा नयाँ आयाम थप्ने विश्वास लिइएको छ।