विराटनगर / मनसुनको अनुकूलतासँगै कोशी प्रदेशभर धान रोपाइँको चटारो निकै उत्साहजनक रूपमा अघि बढेको छ। चालु याममा समयमै मनसुन सक्रिय भई पर्याप्त वर्षा भएका कारण पछिल्लो एक साताको छोटो अवधिमै रोपाइँको क्षेत्रफलमा झन्डै २३ प्रतिशतले उल्लेख्य सुधार आएको हो। कृषि विकास निर्देशनालय विराटनगरले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार प्रदेशको तेस्रो सातासम्म केवल ३१.९४ प्रतिशत मात्र रोपाइँ भएकोमा वर्षा नियमित भएसँगै असारको अन्तिम सातासम्म आइपुग्दा कुल ५४.८६ प्रतिशत जमिनमा रोपाइँ सम्पन्न भइसकेको छ। यो प्रगति अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा निकै बढी हो, जतिबेला कोशी प्रदेशमा जम्मा ४१ प्रतिशत मात्र रोपाइँ हुन सकेको थियो।

कोशी प्रदेशमा धान खेतीयोग्य कुल २ लाख ७६ हजार ४५६ हेक्टर जमिन रहेकोमा हालसम्म एक लाख ५१ हजार ६१९ हेक्टरमा किसानहरूले धान रोपिसकेका छन्। भौगोलिक अवस्थितिका आधारमा विश्लेषण गर्दा कोशीको मध्य पहाडी भेगमा सबैभन्दा बढी अर्थात् ६१.०९ प्रतिशत रोपाइँ सकिएको छ। त्यस्तै, अन्नको भण्डार मानिने तराईका तीन मुख्य जिल्लाहरू झापा, मोरङ र सुनसरीमा ५३.६६ प्रतिशत क्षेत्रफलमा धान रोपिएको छ भने उच्च पहाडी जिल्लाहरूमा ४२.५१ प्रतिशत भौतिक प्रगति भएको छ। जिल्लागत रूपमा हेर्दा सोलुखुम्बुमा ७५ प्रतिशत, खोटाङमा ७५.३६ प्रतिशत र भोजपुरमा ७५ प्रतिशत रोपाइँ सम्पन्न भइसकेको छ। तराईतर्फ झापामा ६१.८० प्रतिशत, मोरङमा ४६ प्रतिशत र सुनसरीमा ५२ प्रतिशत रोपाइँ सकिएको निर्देशनालयको आधिकारिक तथ्याङ्कमा उल्लेख छ।

पछिल्लो समय मौसमले साथ दिएका कारण आकाशे पानीको भरमा खेती गर्दै आएका सीमान्तकृत किसानहरूलाई ठूलो राहत मिलेको भए तापनि रोपाइँको यो मुख्य याममा उनीहरूले रासायनिक मलको चरम अभाव भने झेल्नुपरेको छ। विशेष गरी धान रोप्ने बेला नभई नहुने आधारभूत डीएपी (DAP) मलको बजारमा व्यापक हाहाकार मच्चिएको छ। रोपाइँ सकेर खेतमा हाल्नुपर्ने युरिया मलको खोजीमा किसानहरू दिनभर भौतारिन बाध्य छन्। सरकारी डिपो र स्थानीय कृषि सहकारीहरूमा मलको मौज्दात शून्य जस्तै रहेकाले किसानहरू दिनभर चर्को घाममा लाइन लागेर जम्मा १० किलो मल लिन विवश छन्। पर्याप्त र समयमै मल हाल्न नपाउँदा दुःख गरेर रोपेको धानको उत्पादन घट्ने गम्भीर चिन्ताले यतिबेला कोशीका कृषकहरूलाई पिरोलिरहेको छ।