हङकङ / विश्वभर कृत्रिम बौद्धिकता (AI) सम्बन्धी अत्याधुनिक प्रविधि र उपकरणको माग अत्यधिक बढेसँगै चीनको निर्यात व्यापारमा ऐतिहासिक उछाल आएको छ। चीनको भन्सार प्रशासनले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार गत जुन महिनामा चीनको निर्यात वार्षिक आधारमा २७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ, जुन मे महिनाको १९.४ प्रतिशतको वृद्धिको तुलनामा निकै तीव्र हो। विश्लेषकहरूको अपेक्षाभन्दा निकै राम्रो मानिएको यो बलियो निर्यात वृद्धिले चीनको वैदेशिक व्यापार अधिशेषलाई समेत उल्लेखनीय रूपमा बढाएको छ। आयाततर्फ पनि जुन महिनामा ३६ प्रतिशतको ठूलो वृद्धि देखिएको छ, जुन मे महिनाको २७.४ प्रतिशतको वृद्धिभन्दा बढी हो। इरानसँगको बढ्दो भूराजनीतिक द्वन्द्वका कारण विश्व बजारमा आयात लागत बढेकाले आयातको कुल मूल्यमा यो उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको अर्थशास्त्रीहरूले विश्लेषण गरेका छन्।

यो लोभलाग्दो व्यापारिक गतिको परिणाम स्वरूप जुन महिनामा मात्रै चीनले एक खर्ब २५ अर्ब ६० करोड अमेरिकी डलर बराबरको विशाल व्यापार अधिशेष हासिल गर्न सफल भएको छ, जुन मे महिनाको एक खर्ब पाँच अर्ब ४० करोड डलरको तुलनामा ठूलो प्रगति हो। क्यापिटल इकोनोमिक्सका चीन अर्थतन्त्र प्रमुख जुलियन इभान्स–प्रिचार्डका अनुसार विश्वभर एआई प्रविधिको तीव्र विस्तारका कारण सेमिकन्डक्टर (चिप) को मूल्य बढ्नु नै चीनको यो व्यापार वृद्धिको मुख्य कडी हो। यसका साथै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा चिनियाँ उत्पादनप्रतिको समग्र माग अझै पनि निकै बलियो रहेको देखिन्छ। विशेष गरी विद्युतीय सवारी साधन (EV), सेमिकन्डक्टर, इलेक्ट्रोनिक उपकरण तथा अन्य प्रविधिमूलक वस्तुको निर्यातमा अभूतपूर्व वृद्धि भएको छ। एआई प्रविधिको विकास र विस्तारले विश्वभर सेमिकन्डक्टर र उच्च प्रविधियुक्त उपकरणको माग बढाएपछि चीनका विशाल उद्योगहरूले त्यसको प्रत्यक्ष र ठूलो व्यावसायिक लाभ उठाइरहेका छन्।

निर्यात क्षेत्रमा देखिएको यो बलियो मजबुतीले लामो समयदेखि सुस्त रहँदै आएको चीनको रियल स्टेट (जग्गा जमिन), घरेलु उपभोग र आन्तरिक लगानीमा देखिएको कमजोरीको नकारात्मक प्रभावलाई केही हदसम्म कम गर्न निकै ठूलो मद्दत पुर्‍याएको छ। भन्सार तथ्याङ्क अनुसार चालु वर्षको जनवरीदेखि जुनसम्मको समग्र अवधिमा चीनको निर्यात वार्षिक आधारमा १७.६ प्रतिशत र आयात २६.६ प्रतिशतले बढेको छ। अर्कोतर्फ, चीनसँगको बढ्दो व्यापार घाटालाई लिएर अमेरिका र युरोपेली मुलुकहरूले लामो समयदेखि गम्भीर चिन्ता र आपत्ति व्यक्त गर्दै आएका छन्। ती देशहरूले लगाउने उच्च भन्सार महसुल लगायतका व्यापारिक अवरोधहरूलाई पार गर्न चिनियाँ कम्पनीहरूले अचेल युरोप लगायतका अन्य रणनीतिक क्षेत्रहरूमा आफ्ना उत्पादन केन्द्रहरू (फ्याक्ट्री) आफैं विस्तार गरिरहेका छन्। साथै चीनले दक्षिणपूर्वी एसिया, ल्याटिन अमेरिका र अफ्रिकी बजारमा पनि आफ्नो निर्यात व्यापारलाई व्यापक रूपमा विविधीकरण गरेको छ।

आगामी महिनाहरूमा पनि चीनको निर्यात वृद्धि कायम रहने सम्भावना बलियो भए तापनि यसको गति क्रमशः केही कमजोर वा स्थिर हुन सक्ने बिएनपी पारिबास सेक्युरिटिज (चीन) का वेई लीले अनुमान गर्नुभएको छ। उहाँका अनुसार विशेष गरी अटोमोबाइल र एआईसँग सम्बन्धित उत्पादनहरूको निर्यात विश्वव्यापी माग तथा विभिन्न देशका नयाँ नियामकीय नीतिहरूमा बढी निर्भर रहनेछ। क्षेत्रीय बजारलाई हेर्दा जुन महिनामा दक्षिणपूर्वी एसियातर्फ चीनको निर्यात करिब ३५ प्रतिशतले बढेको छ भने युरोपेली सङ्घ (EU) तर्फ १८ प्रतिशत, ल्याटिन अमेरिकातर्फ २८ प्रतिशत र अमेरिकातर्फ करिब १४ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। अमेरिकातर्फको यो वृद्धिमा गत वर्ष अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले लागू गरेको उच्च भन्सार महसुलपछि आएको गिरावटको ‘आधार प्रभाव’ ले पनि काम गरेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

यसैबीच चीनले आगामी अप्रिल–जुन त्रैमासिक अवधिको आफ्नो आधिकारिक आर्थिक वृद्धिदर सार्वजनिक गर्ने तयारी गरिरहेको छ। चिनियाँ नेतृत्वले यस वर्ष ४.५ देखि ५ प्रतिशतसम्मको आर्थिक वृद्धि हासिल गर्ने महत्वाकांक्षी राष्ट्रिय लक्ष्य राखेको छ। हालै मात्र अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (IMF) ले चीनको यस वर्षको आर्थिक वृद्धिदरको अनुमानलाई परिमार्जन गर्दै ४.६ प्रतिशत पुर्‍याएको छ भने सन् २०२७ मा ४.१ प्रतिशत वृद्धि हुने प्रक्षेपण गरेको छ। यद्यपि, चिनियाँ सरकारले अटोमोबाइल र घरेलु उपकरणहरूमा ‘ट्रेड–इन’ अनुदान जस्ता प्रोत्साहनमूलक कार्यक्रमहरू मार्फत आन्तरिक उपभोक्ता खर्च बढाउने भरमग्दुर प्रयास गरिरहेको भए तापनि सुस्त आन्तरिक आर्थिक गतिविधिका कारण धेरै चिनियाँ उपभोक्ताहरू अझै पनि ठूलो मूल्यका वस्तुहरू खरिद गर्न निकै सावधानी अपनाइरहेका छन्।